fmotis

Σήμερα πέθανε η Ολλανδέζα Miep Gies η οποία ήταν η τελευταία της οικογένειας που έκρυψε την Anne Frank και την οικογένειά της. Η Miep έκρυψε το ημερολόγιο της Anne Frank που αργότερα δημοσιεύτηκε με τόσο μεγάλη επιτυχία. Eδώ θέλω λιγάκι να σταθώ, ενός λεπτού σιγής και περισυλλογής. Να φανταστώ τον κίνδυνο που σαφώς γνωρίζανε και την καθημερινή θυσία τους. Η ανθρωπιά και η αγάπη τους έδωσε τη δύναμη να αντιταχθούν της τρομοκρατίας της Gestapo.  Το ΕΓΩ υποτάχθηκε στην υπηρεσία της ΖΩΗΣ και της ΑΓΑΠΗΣ.

Τα λίγα τρόφιμα μοιράζονταν σε ακόμα περισσότερα στόματα. Κάθε θόρυβος, κάθε χτύπημα στην πόρτα θα μπορούσε να είναι ο θάνατος. Δε φαντάζομαι να τον αψηφούσαν. Αντιθέτως ήταν κι αυτός εκεί. Κάθε μέρα, παραφυλούσε, καθόταν στο τραπέζι μαζί τους, ξάπλωνε στο κρεβάτι δίπλα τους. Κι όμως δεν πτοήθηκαν. Όχι μόνο η οικογένεια Gies αλλά και πολλοί άλλοι. Γερμανοί, Ολλανδοί κ.α. Ωρίστε τα καλά νέα της ημέρας λοιπόν. Ακόμα και σε μία από τις  χειρότερες στιγμές της ανθρωπότητας, στο απόλυτο σκοτάδι, υπάρχει αγάπη και ελπίδα. Η οικογένεια Gies προσπάθησε να σώσει την Anne Frank.

Για να βγούμε κι εμείς από το σκοτάδι, να κοιταχτούμε όλοι στον καθρέφτη. Ας βγούμε και να ΨΑΞΟΥΜΕ την δικιά μας Anne Frank.

Με τον χρόνο που όλο γερνάει ανακαλύπτω το γεγονός ότι φιλτράρω όλα αυτά που μου συνέβησαν κατά καιρούς και διατηρώ στην προσπελάσιμη μνήμη μου τα λιγοστά καλά. Ένα από αυτά ήταν που μεγάλωσα σε ένα χωριό, που στην Ελλάδα θα το λέγαμε κωμόπολη, ονόματι Maulbronn (Μαουλμπρόνν). Στη βόρεια μύτι του μέλανα δρυμού, κολλημένο πάνω σε μαλακούς λόφους με λίμνες και δάση σε αφθονεία. Πάνω σε έναν λόφο το σπίτι μου,  σε έναν δρόμο που πριν 20 χρόνια ήταν ακόμα χωρίς αυτοκίνητα. Απέναντι από το σπίτι μου ο λόφος ανέβαινε, γινόταν δασάκι. Κι εκεί είχα χτίσει με τα παιδιά της γειτονιάς ένα σπίτι πάνω στα δέντρα. Μπορούσες να απολαύσεις μια φοβερή πανοραμική θέα του χωριού, με το ονειρεμένο μοναστήρι και πάντα ένα υπέροχο ηλιοβασίλεμα. Εμείς βέβαια δεν ασχοληθήκαμε ιδιαίτερα μ’ αυτά τα καλαίσθητα θεάματα, καθώς τελειωποιούσαμε τα ινδιάνικά μας τόξα, παίζαμε τη ζωή των ινδιάνων, ή γλιστρούσαμε καθισμένοι πάνω σε πλαστικές σακούλες πάνω σε χιόνι και λάσπη, δεν ήταν παρά ένα όμορφο πλαίσιο στο παιχνίδι μας.

Ο μύθος λέει πως κάποιο μοναχοί στην αναζήτηση μιας τοποθεσίας για το νέο τους μοναστήρι στείλαν μπροστά τον γαϊδαρό τους, λέγοντας ότι εκεί που θα σταματήσει να πιεί νερό, θα εγκατασταθούν. Κι έτσι έγινε. Το μοναστήρι είναι το πιο καλά διατηρημένο σε όλη τη Γερμανία και είναι βραβευμένο από την Unesco. Δε θα σας κουράσω με όλους τους μύθους και μυστήρια που περιτυλίγουν το μέρος. Ένα μόνο θα αναφέρω: Ο δρ. Φάουστ ήταν μοναχός στο μοναστήρι. Μετά από πολλούς αιώνες άνθησης το μοναστήρι εγκαταλύπεται από τους μοναχούς και πέφτει στα χέρια των προτεσταντών.  Αυτοί δημιούργησαν ένα σχολείο-σεμινάριο, που δεχόταν μαθητές από όλη τη Γερμανία. Μεταξύ αυτών και ο Hermann Hesse. Τα χρόνια του εδώ δεν ήταν ιδιαίτερα ευχάριστα. Στο τέλος, επαναστάτης καθώς ήταν, το βάζει στα πόδια και ξεφεύγει από τα δεσμά της εκπαίδευσης που μόνο σκοπό έχει να περιορίσει τον ορίζοντα του ελεύθερου ανθρώπου (σήμερα πολύ περισσότερο από ποτέ).

Κάποτε ξεφεύγοντας από την εφηβεία, τα καλοκαίρια των φοιτητικών χρόνων κάθισα τα απογεύματα στον παράδεισο, τον προθάλαμο του ναού, και διάβαζα τον Hesse. Πολλές φορές άκουγα το όργανο να ηχεί πίσω από την τεράστια ξύλινη πύλη. Ήταν στιγμές εντελώς ελεύθερες. Εκείνες τις στιγμές δραπέτευσα από όλα αυτά που με τόσο κόπο είχα ξεχάσει. Και άρχησα πρώτη φορά να ζω. Στην ουσία θα μπορούσα να είχα σταματήσει εκεί. Δε νομίζω να χρειάζεσαι άλλα βιβλία και γνώσεις. Πάρε τον Σιντάρτα, τον λύκο της στέππας, τον Ντέμιαν και το παιχνίδι με τις χάντρες. Και κράτησέ τα παραμάσκαλα μέχρι το τέλος. Όλα τα άλλα πρέπει να τα βρεις μόνος σου.

Αν ποτέ περάσετε από το μέλανα δρυμό, δώστε μου σήμα να βρεθούμε στο χωριό μου. Να κάνουμε μια βουτιά στη δροσερή λίμνη και μετά να περπατήσουμε τις αρχαίες πέτρες της ζωής μας.

Idle είναι ένα επίθετο που δεν ταιριάζει πραγματικά στο μοντέλλο που προτείνει ο Tom. Θα το μετέφραζα ίσως σε “ο χαλαρός γονέας”. (Είναι το σχεδόν τελευταίο βιβλίο που αγοράσα διαδικτυακά, μιας και αποφάσισα πως σαν οικολόγος θα πρέπει να κοιτάζω πρώτα αν μπορώ να βρω αυτό το βιβλίο που ψάχνω σε κανένα παλιοπωλείον. Έτσι ίσως να πετύχω και καμιά ιδιαίτερα όμορφη έκδοση, αλλά αυτό είναι μια μικρή μόνο παρένθεση.) Η ανάγνωση είναι ένα ταξίδι στη χώρα του γέλιου και της καλής διάθεσης. Της απλής και συνειδητής ζωής. Ο Tom διαλαλλεί τον σεβασμό προς τα παιδιά και την προσωπικότητά τους. Προτείνει συχνές συνευρέσεις με άλλα παιδιά (συχνές επισκέψεις σε φίλους και οικογένεια ή απλά τα παιδία να επισκέπτονται αλλήλως), τον περιορισμό του χρόνου οθόνης (screen time), την αποστροφή από την κατανάλωση (όχι δε θα αγοράσουμε κι άλλο τρακτέρ, όχι σοκολάτες, όχι, όχι, όχι… κλάμα και γκρίνια) και την αποφυγή εφόσον εφικτή από την επίσκεψη κάθε είδους καταστήματος με τα παιδιά, προφύλαξη των παιδιών από τις διαφημήσεις, την έξοδο στη φύση, τη μαγειρική σαν οικογενειακή δραστηριότητα, την επαφή με ζώα και άλλα πολλά.

Πολύ βασικό στοιχείο είναι ο σεβασμός προς το παιδί. Όταν π.χ. βγαίνουμε βόλτα με το παιδί μας, ξεκινώντας από το Α και πηγαίνοντας προς το Β. Το παιδί δεν το ενδιαφέρει ιδιαίτερα ο προορισμός. Η προοπτική, δηλαδή το μέλλον, είναι κάτι που δεν μπορεί να φανταστεί. Σημασία έχει μόνο το τώρα. Κι αυτό είναι κάτι που πρέπει να επανακαλύψουμε κι εμείς οι μεγάλοι. Το παιδί θα δει ένα δέντρο, θα πατήσει μερικούς μέρμιγκες, θα κυνηγήσει το πουλί, θα πατήσει μέσα στη λάσπη, θα ξαπλώσει μέσα στα χόρτα, θα αλλάξει πορεία κάθε τρεις και λίγο. Με τον μικρό μου Λεώ βρήκα και πάλι το βλέμμα για τις λεπτομέρειες αυτές και τις απολαμβάνω. Ακόμα κι όταν περπατάω μόνος μου βαδίζω σιγά, σιγά και κοιτάζω γύρω μου με μάτια και καρδιά ανοιχτά.

Χωρίς να θέλω να το θέσω σαν το υπέρτατο μύνημα του βιβλίου, ο Tom μας λέει ότι πρέπει εμείς οι γονείς να περνάμε καλά. Τα παιδιά μαθαίνουν γρήγορα και μιμούνται σαν παπαγαλοθεατρίνοι. Κι έτσι αν βλέπουν τη μαμά και τον μπαμπά να περνούν καλά, να αγαπιούνται, να τραγουδούν, να χορεύουν, να ασχολούνται με πράγματα που αγαπούν κι αυτά θα ακολουθήσουν.

Το βιβλίο αυτό δε μου άλλαξε τη ζωή, αλλά περιέγραψε σε λέξεις πολλές σκέψεις και ανησυχίες μου. Σήκωσε την ομίχλη και βλέπω πιο καθαρά και απλά το πως θέλω να εξελιχθώ σαν μπαμπάς, αλλά και σαν άνθρωπος γενικά. Δεν είναι ένας οδηγός που σου λέει πως πρέπει να πως πρέπει να μεγαλώσεις τα παιδιά σου, ούτε προτείνει ωράρια (6:00 έγερση – 6:30 πρωινό – 7:00 παιχνίδι – κλπ) όπως το βλέπουμε δυστυχώς σε πολλά βιβλία για γονείς. Πολύ περισσότερο είναι ένα βιβλίο που προτρέπει στην ευτυχισμένη ζωή. Μια ζωή ελεύθερη από την καταναλωτική τρέλλα που μας κάνει όλο και λιγότερο ανθρώπινους. Μας λέει να γνωρίσουμε τα παιδιά μας, τις προσωπικότητές τους, την ιδιοφυία τους, να απολαύσουμε σιωπηλά το θάυμα  που έχουμε κάθε μέρα στη αγκαλιά μας, όσο περισσότερο γίνεται.

ΥΓ. Για όσους δεν έχουν την τύχη να διαβάσουν τούτο το βιβλίο, παρακάτω το μανιφέστο του χαλαρού γονέα:

We reject the idea that parenting requires hard work
We pledge to leave our children alone
That should mean that they leave us alone, too
We reject the rampant consumerism that invades children from the moment they are born
We read them poetry and fantastic stories without morals
We drink alcohol without guilt
We reject the inner Puritan
We fill the house with music and laughter
We don’t waste money on family days out and holidays
We lie in bed for as long as possible
We try not to interfere
We push them into the garden and shut the door so that we can clean the house
We both work as little as possible, particularly when the kids are small
Time is more important than money
Happy mess is better than miserable tidiness
Down with school
We fill the house with music and merriment

ΥΓ2.  Ο Tom έχει αναπτύξει περισσότερες θεωρίες και πρακτικές σχετικά με την καλή και ελεύθερη ζωή. Έχει και ένα δικό του περιοδικό. Όλα αυτά θα τα βρείτε στο http://idler.co.uk.

Ήταν τελικά ένα όμορφο βιβλίο (με όχι ιδιαίτερα καλή μετάφραση). Περιγράφει τη ζωή ενός ανθρώπου που διαβάζοντας ένα βιβλίο, αλλάζει τη ζωή του και μπαίνει σε μια διαδικασία αναζήτησης. Ψάχνοντας τον ανύπαρκτο κόσμο του βιβλίου, στο εν μέρη (αυτο-)καταστροφικό ταξίδι παρασήρεται ο ήρωας από το ένστικτο και τα πάθη του, για να συνειδητοποιήσει στο τέλος ότι ο προορισμός είναι η αφετηρία του. Ο προορισμός ήταν πάντοτε εκεί, μπροστά στα μάτια του. Έπρεπε να κάνει όμως αυτό το μεγάλο ταξίδι για να το καταλάβει. Τι βαρύτητα έχει όμως ένα ταξίδι; Πόσο μπορεί να αλλάζει ένα ταξίδι έναν άνθρωπο; Νομίζω πως μπορεί να φέρει τα πάνω κάτω. Να κάνει το μαύρο άσπρο. Και μετά πάλι μαύρο.

Δεν έχουν σημασία όλα αυτά. Ο ήρωας ακολούθησε τα πάθη του. Έκανε πολλά λάθη. Πληγώθηκε, πλήγωσε, σκότωσε. Δε είναι ιδιαίτερα ελκυστικός γι΄αυτόν ακριβώς τον λόγο. Δυσκολεύτηκα να ταυτιστώ μαζί του, κάτι που συνηθήζω όταν διαβάζω κάτι. Ίσως επειδή ακριβώς εγώ δεν ακολουθώ τόσο πιστά την εσωτερική φωνή μου. Γιατί ειδικά όταν την πρωτοάκουσα ήμουν πολύ αδύναμος και άβουλος για να επαναστατήσω. Και έχασα τόσες ευκαρίες να γίνω ένας άλλος άνθρωπος. Κάτι που ο ήρωας δεν άφησε να του συμβεί. Πήδηξε στο σκοτεινό νερό χωρίς να γνωρίζει κολύμπι.

Τελικά, δε με ενδιαφέρουν ιδιαίτερα οι αναφορές του στον Ατατούρκ, την κατάσταση στην Τουρκία και την διάβρωση της κοινωνίας, των ηθών και εθίμων από τον νέο καταναλωτικό πολιτισμό. Γι’ αυτό δε θα αναφερθώ καθόλου σε αυτές. Να όμως που το έκανα κιόλας. Άλλωστε τα ίδια συμβαίνουν και στην Ελλάδα.

Η καινούργια ζωή, είναι ένα δύσκολο βιβλίο που σε θέλει να είσαι τυλιγμένος με μια κουβέρτα, καθισμένος στη αγαπητή σου πολυθρόνα, να πίνεις το ρούμι σου και να ταξιδεύεις με τον ήρωα τους σκονισμένους δρόμους της επαρχιακής Τουρκίας.

Περισσότερες πληροφορίες για τον συγγραφέα θα βρείτε εδώ!